Geschiedenis van Frankrijk
Frankrijk wordt al heel lang door mensen bewoond. Archeologische opgravingen bewijzen dat er al meer dan 400.000 jaar geleden mensen leefden. In dit hoofdstuk worden de belangrijkste gebeurtenissen uit de Franse geschiedenis beschreven.
Romeinse Rijk
Ongeveer 1200 v. Chr. trok een Keltisch volk Frankrijk binnen. Zo'n 600 jaar later waren het de Grieken die een handelskolonie aan de kust stichtten, op de plaats waar nu Marseille ligt.
Gallië hoorde lang bij het Romeinse Rijk. De Romeinen begonnen in 121 v. Chr. hun verovering van Gallisch gebied. Zo'n zeventig jaar later was heel Gallië in het bezit van Julius Caesar.
Franken
Op het moment dat het Romeinse Rijk in verval raakte kwamen de Franken. Clovis -de koning van de Salische Franken- versloeg de Romeinen in 486. Vanaf dat moment werd hij officieel erkend door de Frankische stammen als koning. Deze onstuimige vorst veroverde bijna heel Gallië en een deel van Zuid-Duitsland.
Toen Clovis stierf was onduidelijk wie hem kon opvolgen. In de 8e eeuw werd Frankrijk weer herenigd onder Karel de Grote, die het toppunt van macht bereikte. Zijn rijk bestond uit het grootste deel van West-Europa.
Noormanen
In het tijdperk na Karel de Grote, kwamen de Noormannen. Zij vielen Frankrijk binnen en plunderden het hele land. In 911 kregen zij Normandië als leengebied en stopten ze met plunderen en aanvallen.
Honderdjarige oorlog
De Engelse koning Edward III viel in 1337 Frankrijk binnen. Deze oorlog werd bekend als de Honderdjarige Oorlog maar duurde in totaal maarliefst 118 jaar, weliswaar met een paar periodes van vrede.
De oorlog stopte uiteindelijk door een boerenmeisje uit Domrémy: Jeanne d'Arc. Ze zei dat ze stemmen hoorde van heiligen, die haar vertelden dat ze Frankrijk van de Engelsen zou verlossen. Ze kreeg een leger mee en bevrijdde daarmee Orléans in 1429.
Het succes van Jeanne d'Arc bleek het begin van het einde voor Engeland. Engeland verloor haar bezittingen op het vasteland van Europa, op Calais na. Jeanne d'Arc was echter al eerder in handen van de vijand gevallen. De Engelsen hebben haar op de brandstapel gezet en vermoord.
Burgeroorlogen
Vanaf de 16e eeuw was het het protestantisme dat zich in Frankrijk verspreidde. Dit zorgde voor religieuze burgeroorlogen. Koning Hendrik IV bracht uiteindelijk het land weer terug naar vrede.
Lodewijk XIII
Na Koning Hendrik kwam Lodewijk XIII. Toen hij aan de macht was werd het koninklijk gezag verder versterkt, al kwam dat vooraal door Richelieu, die als grondlegger van de absolute monarchie wordt beschouwd.
De godsdienstvrijheid werd in twee stappen teruggedraaid. Zelfs vandaag de dag nog heeft Frankrijk een grotere protestantse minderheid dan andere Latijnse landen als Italië, Spanje en Portugal.
Lodewijk XIV
Na Lodewijk de dertiende begon het tijdperk van de oppermachtige Lodewijk de veertiende, ook bekend als de zonnekoning. Een van zijn bekendste uitspraken is: "L'état, c'est Moi" ("De Staat, dat ben Ik"). In de tijd van Lodewijk de veertiende werd het Paleis van Versailles enorm uitgebreid.
Dankzij de overheersing van toen, kon Frankrijk al in 1678 zo ongeveer de grenzen bereiken die het nu nog heeft, al is er later nog veel verschuiving geweest. Tijdens Lodewijk de veertiende zijn er erg veel oorlogen gevoerd.
Aan de ene kant was Lodewijk de grote boeman van Europa, die veel tegenstanders. Aan de andere kant was hij de ideale man voor de monarchen van Europa aangezien hij perfect liet zien hoe je als koning indruk moest maken. Hij had erg veel maîtresses, die daardoor soms zelf bekend werden in Frankrijk. Van zijn zes wettige kinderen bleef er maar een in leven. Daarnaast had hij een aantal onwettige kinderen, die ook belangrijke functies konden krijgen.
Lodewijk voerde voortdurende oorlogen, spendeerde veel geld wat een zware last was voor het land. Een aantal keer kwam de bodem van de schatkist in zicht en ondanks zijn uitstekende hulpbronnen en goede generaals kwamen er op het eind toch nederlagen. De Negenjarige Oorlog (1688-1697) verliep een stuk slechter dan Lodewijk gewend was, omdat voor zijn tegenstanders godsdienst minder belangrijk was geworden dan vroeger.
Het resultaat van deze oorlog was voor niemand fijn. Dat was dan ook de reden dat de volgende grote oorlog, de Spaanse Successieoorlog (1701-1713), kort daarop volgde. Die oorlog bleek Lodewijks laatste te zijn. Hij moest bloedige nederlagen incasseren en dreigde er af en toe hongersnood in zijn eigen land. Dat alles gebeurde terwijl het hoofddoel, de Spaanse troon onderbrengen naar een kleinzoon, niet bereikt werd.
Aan het eind van Lodewijks tijdperk had hij de Franse achterstand met de opbouw van een eigen koloniaal rijk toch aardig weggewerkt. Zo is Louisiana naar hem genoemd. Ook boekte hij in het noordoosten terreinwinst: de Franche-Comté en de Elzas werden veroverd van het Heilige Roomse Rijk.
Op dat moment had Frankrijk in het oosten de Alpen en de Rijn als natuurlijke grenzen gekregen. In het noorden veroverde hij het zuidwesten van de Spaanse Nederlanden.
Het huidige Frankrijk van nu heeft ongeveer dezelfde grenzen. Lodewijk bekende vlak voor zijn dood in 1715 dat hij "teveel van oorlog hield". Toch was zijn land met de relatief grote bevolking niet zo uitgeput als dat Spanje dat was aan het eind van Filips II.
Frankrijk was de grootste culturele, militaire en economische Europese macht geworden en bleef dat tot vroeg in de 19e eeuw. De 17e eeuw wordt in de Franse geschiedschrijving ook aangeduid als 'le Grand Siècle'.
Napoleon en de revolutie
Zo'n tien jaar na de Revolutie kwam het wonderkind Napoleon Bonaparte aan de macht. Op dat 
moment was hij nog erg jong maar hij had veel aanzien. De artillerie was in die tijd erg ontwikkeld, waardoor versterkte steden en forten onvoldoende bescherming boden. Het was noodzakelijk om snel en met grote legers en op de juiste tijd en plaats een beslissende slag te forceren. Dit gebeurde erg doeltreffend en er vielen vaak tienduizenden doden en gewonden.
In Europa was Napoleon tussen 1800 en 1812 haast onverslaanbaar, behalve op het Iberisch schiereiland. De Britten, Pruisen, Russen en Oostenrijkers hadden een coalitie gesloten, en in plaats van het aanvallen van Franrkijk, draaide alles om de verdediging. Na de grootste overwinning van Napoleon in de Slag bij Austerlitz viel het Heilige Roomse Rijk uit elkaar. Ook een groot deel van Duitsland werd gereduceerd tot een reeks satellietstaten, net als de rest van West- en Centraal-Europa. In Parijs vind je nog steeds veel straten en bruggen, die vernoemd zijn naar overwinningen of bevelhebbers uit die periode.
Het succes steeg Napoleon naar het hoofd. Ten eerste kroonde hij zichzelf als keizer, al was dat het probleem nog niet. Toen bleek dat in het buitenland niet alles helemaal naar wens liep, wilde hij dat groots met wapengeweld aanpakken. Zijn minister van buitenlandse zaken waarschuwde nog dat dit een keer fout moest aflopen. Hij voelde zich zelfs genoodzaakt achter Napoleons rug om met de vijanden te onderhandelen, waardoor hij uiteindelijk door Napoleon uit de weg geruimd werd.
Toen Rusland in 1810 het bondgenootschap opzegde, ontstond in 1812 een veldtocht naar Rusland met het grootste leger van Europa ooit. Bijna een half miljoen man was op de been, waaronder veel soldaten uit veroverde gebieden. De Russen hadden wel de mankracht, maar niet de logistieke kracht om dit leger te overwinnen. Ze wisten wel de omvang van hun land, en de strengheid van de Russische winter goed te benutten.
Het leger bereikte uiteindelijk Moskou wel, maar het grootste haalde het niet door honger en bevriezing. Rusland bleef niet ongeschonden, het is nog altijd een van de meest dramatische gebeurtenissen in de Russische geschiedenis.
Het verschrikkelijke avontuur in Rusland betekende uiteindelijk de ondergang van Napoleon. Zijn vijanden zagen de kans om zonder bloedvergieten van hem af te komen. Ze boden de gelegenheid zich terug te trekken uit een groot deel van zijn veroverde gebieden, waarbij hij nog wel keizer kon blijven van het Franse kernland en een paar omringende gebieden. Napoleon vond dit geen goed idee en wees het af. Hij zorgde in 1813 voor een nieuwe veldslag, de Volkerenslag bij Leipzig waarbij ongeveer 110.000 doden vielen.
De Pruisen, de Oostenrijkers, de Russen en de Zweden hadden geleerd van het succes van Napoleon en zijn strategieën. Ze kopieerden letterlijk zijn taktiek, en waren in staat om Frankrijk een flinke nederlaag toe te brengen waardoor Napoleon ten val gebracht werd.
Daarop volgde de politieke instabiliteit in Frankrijk, en gingen er stemmen op om de grote oorlogsheld terug te halen. Dit leidde tot de Honderd Dagen van Napoleons triomfantelijke terugkeer en zijn definitieve nederlaag tegen de Britten en de Duitsers in de bloedige Slag bij Waterloo. Hij werd toen door de Britten, volgens hem ‘de meest genereuze van zijn vijanden', levenslang verbannen naar het verre en goed bewaakte Sint-Helena, waar hij in 1821 stierf. Tussen 1812 en 1815 gingen zijn veroveringen dus nog sneller verloren dan ze gewonnen waren.
Koloniën
In 1803 deed Frankrijk afstand van de laatste kolonie op het Noord-Amerikaanse continent door verkoop aan de Verenigde Staten van Louisiana. Louisiana was destijds wel stukken groter. De Franse Caraïbische slavenkolonie Haïti kon via een opstand in 1804 onafhankelijk worden. Frankrijk had op alleen nog Frans Guyana en wat eilandjes in de Caraïbische Zee als kolonie.
De wereldoorlogen
In de 20e eeuw had Frankrijk al twee oorlogen tegen de Britten, de Amerikanen en de Russen nodig om Duitsland op afstand te kunnen houden.
In 1870 was al gebleken dat Duitsland sterker was dan Frankrijk. In de eerste wereldoorlog was Duitsland zelfs sterker dan de Britten en de Fransen samen. Zonder de Russen, die de Duitsers drie jaar lang bezighielden en toen moesten opgeven, en de Amerikanen die vanaf april 1917 het westelijke front kwamen versterken, was de oorlog aan dat front slecht afgelopen voor Frankrijk.
Relatief weinig gebieden langs de Duitse en Belgische grens leden onder de oorlog, maar omdat men verrast werd door de technische vooruitgang in de bewapening, werd WO I de grootste slachtpartij in de geschiedenis. Frankrijk werd bijzonder hard getroffen. In de kleinste dorpjes zijn nu nog monumenten te zien voor de overledenen voor het vaderland.
De bezetting door de Britten en de Fransen van het Rijnland en de zware herstelbetalingen waartoe Duitsland verplicht was, zorgden voor de ontwrichting in Duitsland. Dat zorgde voor de opkomst van het nazisme. Toen het nazi-regime vanaf 1933 de 'ketenen van Versailles' afwierp, bleek Duitsland snel in staat weer sterk te worden, en een dreiging te vormen voor de rest van Europa. De binnenlandse situatie in Frankrijk had een stagnerende bevolkingsgroei en bovendien een demografische achterstand op Duitsland. In 1936 ontstond voor het eerst in de geschiedenis een democratisch gekozen Volksfront van socialisten en communisten, dat vier kabinetten zag komen en gaan. In september 1938 ging het echter definitief ten onder aan te hoge verwachtingen en stakingen.
De Tweede Wereldoorlog (1939-1945) was voor Frankrijk een minder grote slachting, maar psychologisch viel het wel zwaar. Wat Duitsland in de eerste wereldoorlog niet lukte, ging in mei/juni 1940 tijdens de Slag om Frankrijk in een paar weken! Een totale nederlaag en bezetting, die Frankrijk zonder bondgenoten nooit ongedaan zou kunnen maken.
De Vrije Fransen vochten samen met de Britten en de Amerikanen in Noord-Afrika, Syrië en Libanon, niet alleen tegen de Duitsers en Italianen, maar ook tegen het Vichy-regime. Het Vichy-regime zwaaide nog altijd met de scepter zwaaide in veel Franse koloniën. In juni 1944 was eindelijk de bevrijding van het eigen land aan de beurt. De vrije Fransen deden mee met de Invasie in Normandië in juni 1944. Deze invasie werd voor het grootste deel door Amerikaanse, Britse en Canadese troepen uitgevoerd. Na vier jaar ballingschap kon Charles de Gaulle op 25 augustus 1944 een emotionele intocht in Parijs houden, waar hij op 10 september 1944 een voorlopige regering presenteerde.
De vierde republiek
Er was één ding waar de Fransen het over eens waren na de bevrijding: de derde republiek zou niet terugkeren. Veel verder ging de overeenstemming niet. Charles de Gaulle, het hoofd van de voorlopige regering, wilde dat de uitvoerende macht sterker zou worden. Daarin had hij voor zichzelf een leidende rol op het oog. Het grootste deel van de gekozen Grondwetgevende Vergadering koos voor een andere mogelijkheid: een parlement dat almachtig is. De Gaulle vertrok voor de Vierde Republiek.
Frankrijk was na twee wereldoorlogen behoorlijk uitgeput. De voormalige Europese grote machten werden overschaduwd door de twee supermachten Amerika en de Sovjet-Unie, die de wereld verdeelden in twee invloedssferen. Dit maakte het verlies van het Franse koloniale rijk onvermijdelijk. Ondanks dat verzette Frankrijk zich heftig in Vietnam (tot 1954) en Algerije (tot 1962) en in nauwe samenwerking met de Britten tijdens de Suezcrisis (1956).
Elke keer weer bleek dat het koloniale tijdperk zou gaan eindigen. Vanaf 1960 werden de Fransen soepeler, de rest van de Franse kolonies in Afrika werden bloedvergieten onafhankelijk. Ze bleven veelal in de Franse invloedssfeer, zowel cultureel als economisch.
Sinds 1945 is het Frans minder en minder een wereldtaal geworden, vooral omdat Engels opkwam. Wel heeft het land een inhaalslag gemaakt in industriële ontwikkeling en in bevolkingsgroei.
Uiteindelijk is het verlies van de koloniën meegevallen. De eerste 30 jaar na de Tweede Wereldoorlog worden nu de 'trente glorieuses' genoemd dankzij de grote economische groei en industrialisering. Deze naam onstond ondanks de politieke instabiliteit tijdens de Vierde Republiek en de koloniale oorlogen. Frankrijk heeft zelfs prima contacten met post-koloniale regimes in een Franse invloedssfeer, waarbij herhaaldelijk het Vreemdelingenlegioen ingezet werd om bevriende regimes in het zadel te houden. Dit leverde Frankrijk af en toe beschuldigingen van neokolonialisme op.
De vijfde republiek
Charles de Gaulle voerde in 1958 staatkundige hervormingen in de Vijfde Republiek. Daardoor heeft het land een behoorlijke politieke stabiliteit. Ook al was de grondwet van de Vijfde Republiek door De Gaulle zelf ontworpen, waarbij hij voor zichzelf de rol van president zag weggelegd, zijn schepping bleek zijn aftreden in 1969 en zijn dood in 1970 met gemak te kunnen overleven. Zowel onder linkse als rechtse presidenten hield hij stand; zelfs 'cohabitatie' tussen een president en een regering van een andere politieke richting blijkt mogelijk te zijn.
De dekolonisatie bracht ook onverwachte gevolgen mee. Allereerst zochten de ca. 900.000 'pieds noirs' (de Europese kolonisten uit Algerije) in 1962 een goed heenkomen in het voormalige moederland. Daarnaast kwamen er ook miljoenen inwoners uit de voormalige koloniën, en dat zal nog een tijd duren voor hier een eind aan komt. Tegenwoordig is bijna 10% van de bevolking in Frankrijk een 1e, 2e of 3e generatie-immigrant uit een voormalige kolonie.
De komst van de immigranten heeft politieke gevolgen gehad, zoals de opkomst sinds de jaren zeventig van het Front National, dat niet alleen xenofoob genoemd kan worden, maar zich bovendien vergoelijkend uitgelaten heeft over de bezetting door de Nazi's van Frankrijk. Zo noemden ze de Holocaust een 'detail in de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog'.
In 2002 haalde het Front National de tweede ronde bij de presidentsverkiezingen, dit zorgde voor veel onrust en vraagtekens. De verkiezingen werden uiteindelijk gewonnen door Jacques Chirac, omdat hij door links als het minste slecht werd beschouwd. Er zijn ook sociale spanningen die soms tot uitbarsting komen, zoals in november 2005 in de voorsteden van Parijs en vele andere steden
Frankrijk was een van de grondleggers van de Europese Unie en heeft op 1 januari 2002 de euro ingevoerd.
Meest recente gebeurtenissen
Toen Jacques Chirac president was, was Frankrijk in mineurstemming. Dat had Chirac zelf ook door, wat leidde tot vele publicaties die wel onder de noemer 'déclinologie' worden gebracht, net alsof het wetenschap was.
Misschien kwam de malaise door twee actuele uitdagingen: de globalisering, waarbij het vergroten van de internationale concurrentiekracht van de Franse economie idealiter gecombineerd wordt met het behoud van de verzorgingsstaat, baanzekerheid een ervaren 'douceur' in de levensstijl.
Een andere uitdaging is de multiculturele samenleving die Frankrijk heeft.
In mei 2007 werd Nicolas Sarkozy verkozen tot president. Hij heeft wel verandering beloofd, maar de kiezers willen resultaten zien omdat ze vaker beloftes hebben gehoord.
